Alles wat je wilt weten over alle belangrijke geldzaken als Zwolse student in samenwerking met de Stentor
Onwetendheid studiefinanciering onder mbo-studenten: “Mijn ouders betalen alles”
Onwetendheid studiefinanciering onder mbo-studenten: “Mijn ouders betalen alles”

Onwetendheid studiefinanciering onder mbo-studenten: “Mijn ouders betalen alles”

Een bezoek aan het Deltion en het Cibap in Zwolle om te praten over studiefinanciering en financiën deed mijn ogen openen. Helaas niet op een geheel goede wijze. “Mijn ouders betalen alles, dus ik heb geen idee”, was een antwoord dat ik veel kreeg van de mbo-studenten. “Ik moet me er nog een keer in gaan verdiepen”, was een tweede populaire uitspraak. Soms met enige paniek en vraagtekens in de ogen van de studenten. En voor in de toekomst? “Dat zie ik dan wel.” Er waren maar weinig studenten die écht de gang van zaken wisten van hun financiën.

Onnodige schulden
Uit onderzoek van het Nibud uit 2021 over de geldzaken van mbo-studenten blijkt ook dat de onwetendheid groot is. Zo’n driekwart van de mbo-studenten op niveau 1 en 2 weet niet dat hun studiefinanciering een gift is. Sommige studenten vragen daardoor geen studiefinanciering aan en als je dan geen financiële steun krijgt van je ouders, kan je als student op een gegeven moment in de knel komen.

Op niveau 3 en 4 gaat het ook meermaals mis. Daar betreft volgens Heline Komagnie, sociaal raadslid en coördinator van het Financieel Spreekuur op het Deltion, de onwetendheid vooral de aanvullende beurs en het lenen van geld. “Tijdens ons financieel spreekuur zien we vaak dat de studenten, zonder dat ze het zelf weten, ook nog recht hebben op een aanvullende beurs. Dit omdat de ouders een te laag inkomen hebben of dat er een ouder buiten beschouwing gelaten moet worden.”

Vooral voor uitwonende studenten is de studiefinanciering te laag om van rond te komen en daardoor ontstaan er schulden volgens Kompagnie: “Als je het over schulden hebt, dan merk je ook de problemen rondom de lening. Studenten voelen angst voor het nemen van een lening en ook ouders weren hun kind om een lening af te sluiten. En dat terwijl een lening op dat moment minder schuld oplevert dan op dezelfde voet doorgaan.”

Wel of niet een probleem?
Dat de mbo-student weinig weet van deze financiën ligt volgens woordvoerder Karin Radstaak van het Nibud aan verschillende aspecten: “De een is bijvoorbeeld theoretisch beter onderlegt dan de ander. Daarnaast hebben sommige studenten niet vanuit huis meegekregen om dit soort zaken aan te pakken of is er op school te weinig aandacht voor geweest.”

Volgens DUO is de onwetendheid over studiefinanciering echter niet zo groot. “Bij ons is gebleken dat meer dan 80% van de mbo-niveau 1/2 die geen studiefinanciering aanvraagt, een BBL-opleiding doet. Dit geeft geen recht op studiefinanciering”, legt DUO uit. De overige groep die nog geen studiefinanciering heeft aangevraagd, ondanks dat ze er wel recht op heeft, betreft volgens de instantie 100 tot 200 mensen.

Het probleem wordt daardoor ook door Radstaak iets minder groot neergezet, maar ze vindt het niet minder belangrijk om het aandacht te geven: “Dit is misschien een kleine groep, maar ook voor een kleine groep is het net zo erg om financiële problemen te hebben als voor een grote groep.”

Consequenties
Dat financiële problemen en onzekerheid gevolgen hebben, merkte ook fractievoorzitter en woordvoerder studentzaken Ruben van de Belt van de ChristenUnie. Hij zat vroeger op het mbo en zag bij veel studiegenoten dat de financiën de studenten parten speelde: “Ik kende wel studenten die vanwege financiële problemen thuis ineens een forse bijbaan erbij moesten doen. Zij misten daardoor veel colleges.

“Financiële problemen gaan steeds meer gepaard met emotionele problemen” – Heline Kompagnie

Het missen van colleges en achterstanden op school is dus een van de consequenties, maar Kompagnie licht toe dat er meer zijn: “We zien ook dat de financiële problemen veel, en steeds meer, gepaard gaan met emotionele problemen. Je merkt dat de studenten onder druk staan en stress ervaren. Sommigen hebben daardoor een korter lontje of steken hun kop in het zand. Het heeft echt effect op het gedrag van de studenten.”

Docenten hebben ook een grote rol volgens haar, een signaleringsrol: “In plaats van de student steeds uit de klas te sturen als ze geen uniform hebben, moet je gewoon even doorvragen hoe het kan dat ze geen uniform hebben. Dan merk je toch vaak dat het met geld te maken heeft.”

Gemeentes gooien deur dicht
Je kan met deze problemen bij je gemeente terecht, maar niet bij elke gemeente ben je als mbo-student welkom volgens Kompagnie. “Sommige gemeentes gooien de deur meteen dicht voor studenten. Studenten met schulden hebben niet genoeg inkomen, vinden ze. Daar kunnen ze geen regeling voor treffen.” Wat Zwolle betreft is het hier goed geregeld.

Zwolle biedt een regeling die buiten de reguliere schuldhulpverlening om bestaat en speciaal gericht is op studenten. “Met deze regeling is het de bedoeling de studenten te ontlasten, dus de gemeente bevriest de schulden of betaalt ze af. Zo kunnen de studenten zich richten op het behalen van hun diploma”, vertelt ze. Er worden dan daarna of gelijktijdig, waar mogelijk, betaalafspraken gemaakt. Het is een middel waar het financieel spreekuur van Deltion vaak naar doorverwijst.

“Zo voorkom je een toeslagenaffaire in het klein” – Ruben van de Belt

Toekomst
Maar hoe kan de onwetendheid, en de bijbehorende problemen, voorkomen worden? Volgens Radstaak van het Nibud spelen ouders hier een rol in, maar omdat dat niet altijd lukt voegt ze toe dat er ook meer financiële educatie op scholen gedaan zou kunnen worden: “Op het moment dat je dat doet, heb je ook duidelijk hoe het werkt voor de mensen die dit soort zaken niet vanuit huis meekrijgen.” Kompagnie vertelt dat ook het financieel spreekuur daar mee bezig is, want hun focus ligt ook steeds meer op educatie vanuit school zelf. Ook voor in de toekomst: “We hebben allerlei formats gemaakt, zodat docenten dit kunnen integreren in hun lessen en we staan ook zelf steeds vaker voor de klas.”

Wat de politiek betreft is er volgens Van de Belt wel een betere regeling te bedenken, een die hij ook wil implementeren in de armoederegeling: “Je moet het gewoon omdraaien. De overheid weet waar je recht op hebt, dus waarom betalen ze dat bedrag dan niet automatisch? Als je dat doet, leg je de bewijslast op de overheid zelf en niet op de persoon. Zo voorkom je, met betrekking tot de studiefinanciering, een toeslagenaffaire in het klein.” Het is echter lastig volgens de fractievoorzitter om het systeem op lokaal niveau te veranderen.

Toch denkt hij dat de communicatie simpeler kan. “Desnoods werk je met icoontjes in de brieven en krijg je gewoon een startpakket als je je inschrijft in plaats van dat je later naar een spreekuur moet. Dat zouden we natuurlijk wél met iedereen in de regio kunnen regelen”, zegt de fractievoorzitter van de CU.

Leave a Reply

Your email address will not be published.